Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΕΡΙΒΛΕΠΤΟΥ
Κάτι τέτοιες ξεχωριστές μέρες,, όπως η μεθαυριανή που πανηγυρίζει η εκκλησία του χωριού μου, ο Άγιος Αθανάσιος Περιβλέπτου, είναι που η σκέψη μου γυρίζει με θέρμη στην ιδιαίτερη πατρίδα μου και αναζητά ιστορικές μνήμες, για να ξαναζωντανέψει το παρελθόν της.
Ριζωμένο στους πρόποδες της οροσειράς του Χαλκοδονίου όρους με πανεποπτική και πανοραμική θέα στην πεδιάδα του Βελεστίνου βρίσκεται το χωριό μου, το Περίβλεπτο. Οι αρχές του, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ιστορικές πηγές που έχω, χάνονται στα βάθη της τουρκοκρατίας. Το Περίβλεπτο στην τουρκοκρατία ονομαζόταν Σερατζί, που σημαίνει χωριό των καλλιεργητών (F. Toncay – Λ. Καρατζάς : Τουρκοελληνικό λεξικό σελ. 639), και υπαγόταν στο κατηλίκιο του Βελεστίνου. Στις πηγές ακόμη αναφέρεται και ως τσιφλίκι (χωριό ιδιόκτητο) του Αλή-Πασά της Ηπείρου (1750 – 1822).
Κεντρική θέση στο μικρό πανέμορφο χωριό μου έχει η πανηγυρίζουσα μεθαύριο εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Μικρή, όμορφη, σεβάσμια με απλόχωρο προαύλιο και πανύψηλο καμπαναριό. Όταν κάθεσαι στο πεζούλι της βλέπεις όλο τον κάμπο στα πόδια σου. Στεφάνωμα ο Τσιμπούραγας, οι γύρω καταπράσινοι λόφοι και τα τριγύρω γελαστά χωριουδάκια.
Μια τέτοια λαμπρή, σημαδιακή και νοηματική μέρα για το χωριό μου, τίποτε δεν μπορεί να με συγκρατήσει στον περιορισμένο χώρο του σπιτιού. Με περιμένει άλλωστε και η ιστορική εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Γύρω της λαμπυρίζει το πράσινο της ζωής στον αγρό, στις πλαγιές του βουνού, στη βάτο και στον κάμπο.
Το κτίσμα της εκκλησίας παλιό, με την ιστορία του αποτυπωμένη στους αρμούς, στο παμπάλαιο αρχιτεκτονικό της σχέδιο και στο ανώφλι της πόρτας της κυρίας εισόδου, απ’ όπου μαθαίνουμε τη χρονολογία της κτίσης της, το 1860.
Σε μια ενθύμηση που υπάρχει στη σελίδα 138 του «Μηναίου του Ιουνίου »που υπάρχει στο αρχείο του ναού και εκδόθηκε το 1852 από το Ελληνικό τυπογραφείο του Αγίου Γεωργίου μαθαίνουμε πότε έγιναν τα εγκαίνια του Αγίου Αθανασίου∙ έγιναν την ημέρα των Αγίων Πάντων στις 26 Μαΐου 1868. Πιο συγκεκριμένα αναφέρεται «όταν έγιναν τα εγκαίνια Μαΐου είκοσι έξι των Αγίων Πάντων». Για το Περίβλεπτο και την εκκλησία του μαθαίνουμε από μια μελέτη (1879) του μητροπολίτη Δημητριάδος Δωροθέου Σχολάριου. Να τι μας αναφέρει : «Σερατζί, χωρίον τσιφλίκι απέχον του Βελεστίνου ώρα 2 και ½, έχει οικογένειας 16 και κατοίκους 80 και εκκλησίαν του Αγίου Αθανασίου».
Πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι τα γειτονικά με το Περίβλεπτο χωριά έχουν ως προστάτες και πολιούχους τους καβαλάρηδες Αγίους της Εκκλησίας μας : Τον Άγιο Γεώργιο η Κοκκίνα και το Ελευθεροχώρι, και το Μυροβλήτη Άγιο της εκκλησίας μας ο οικισμός Άγιος Δημήτριος.
Αυτό μας κάνει να συμπεραίνουμε με κάθε επιφύλαξη ότι οι τότε κάτοικοι του Περιβλέπτου προτίμησαν τον Άγιο Αθανάσιο, τον Αρχιεπίσκοπο της Αλεξανδρείας και «τον στύλο της Ορθοδοξίας», όπως τον αποκαλεί το απολυτίκιο του Αγίου για να τονίσουν και τον προεξάρχοντα ρόλο που έχει και έχει ακόμη για την γύρω περιοχή το Περίβλεπτο.
Η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου Περιβλέπτου είναι τρίκλιτη σαμαρωτή Βασιλική με περίστωο από την νότια πλευρά και είναι, νομίζω, η μοναδική στη μητρόπολη Δημητριάδος, με υπερυψωμένο το Γυναικωνίτη. Κεντρική θέση στην εκκλησία κατέχει η θαυματουργή εικόνα του Αγίου Αθανασίου, σκέπη και παραμυθία όχι μόνο των κατοίκων του χωριού μου, αλλά και όλων των κατοίκων των γύρω οικισμών.
Με νοσταλγική συγκίνηση θυμάμαι τούτη τη μέρα τον ευλογημένο τόπο που γεννήθηκα. Ολόκληρο το χωριό και η εκκλησία του είχαν βάλει τα καλά τους. Το εσωτερικό της εκκλησίας ολόφωτο, το εκκλησίασμα σε κατάνυξη και ο χορός των ψαλτών αλλά και όλοι οι πιστοί ν’ αναπέμπουν το απολυτίκιο του Αγίου Αθανασίου «Στύλος γέγονας της Ορθοδοξίας». Τα πρόσφορα των ευσεβών και η ευλογία της αρτοκλασίας, το μοίρασμα του άρτου και οι θερμές ευχές. Η γιορταστική επικοινωνία και η ανταλλαγή των ευχών στο προαύλιο χώρο της Εκκλησίας. Η συνέχεια δινόταν στα φιλόξενα σπίτια του χωριού μου που δέχονταν τους επισκέπτες και προσκυνητές της εκκλησίας του Αγίου του χωριού μου με τη σόμπα με τα καυσόξυλα να κοκκινίζει, τη ζεστή και χαρούμενη ατμόσφαιρα, τα κεντητά μαξιλάρια, τα ζεστά και πανέμορφα κιλίμια στο δάπεδο, τις δαντέλες στα τραπεζάκια, τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες των προγόνων στους τοίχους και ακόμη το κοκορέτσι και το ψητό αρνί με το μυρωδάτο κρασί ως επιστέγασμα για να γιορτασθεί αυτή η ξεχωριστή και συνάμα άγια μέρα του χωριού.
Τελειώνοντας νομίζω ότι είναι χρέος ν’ αναφέρουμε και τους ιερείς που διακόνησαν τούτη την εκκλησία. Πρώτος ιερέας που αναφέρεται από τους συγχωριανούς μου είναι ο παπα-Γιάννης – Παπαϊωάννου (Καφίδας). Το πραγματικό του όνομα ήταν Ιωάννης Καφίδας αλλά επειδή διακόνησε την εκκλησία από το 1860 μέχρι το θάνατό του 1928 και ήταν άνθρωπος απλός, αγαπητός και καλοσυνάτος και ήταν για το ποίμνιό του ο δικός του παπα-Γιάννης του λαού και του Θεού υποσκέλισε και αντικατέστησε το επώνυμό του (Καφίδας). Το έργο του παπα-Γιάννη συνέχισαν με προσφορά μεγάλη και ταπείνωση ο παπα-Γιώργης ο Μπατζιάκας και ο παπα-Θανάσης ο Καφίδας. Σ’ αυτούς λοιπόν τους απλούς και δημιουργικούς Λευίτες του Θεού αλλά και του Χωριού αφιερώνω τούτες τις μικρές σκέψεις∙ ας είναι ελαφρύ το χώμα που τους σκεπάζει σαν της ελιάς το φύλλωμα, σαν το φύσημα του αγεριού.
Την εκκλησία του χωριού μας σήμερα διακονεί ο παπα-Λάμπρος Τσιάκας που συνεχίζει το έργο των προκατόχων του.
Πανέμορφο, ευάερο και ευήλιο το Περίβλεπτο αποτελεί με μόνη τη θωριά του μια πρώτης τάξης ευκαιρία για μια ευφροσύνη όσο και ευλογημένη απόδραση από τη τύρβη της πόλης μέσα στη παραδεισένια φύση του.
Μ’ όλα αυτά στο μυαλό σου σκέφτεσαι και μονολογείς και λες : Ευλογία του Θεού ή μάλλον του Αγίου Αθανασίου που γιορτάζει τη μνήμη του μεθαύριο η εκκλησία του χωριού μου. Η απάντηση ξεκάθαρη και κάθετη : Ασφαλώς και των δυο!! Ο Άγιος Αθανάσιος μας καλεί μεθαύριο να τον τιμήσουμε με κάθε μεγαλοπρέπεια ως ελάχιστη ευγνωμοσύνη στις απλόχερες ευεργεσίες που μας έδωσε και συνεχίζει να μας δίνει η χάρη Του.
Γράφει ο Παναγιώτης Τσιακούμης
Κάτι τέτοιες ξεχωριστές μέρες,, όπως η μεθαυριανή που πανηγυρίζει η εκκλησία του χωριού μου, ο Άγιος Αθανάσιος Περιβλέπτου, είναι που η σκέψη μου γυρίζει με θέρμη στην ιδιαίτερη πατρίδα μου και αναζητά ιστορικές μνήμες, για να ξαναζωντανέψει το παρελθόν της.
Ριζωμένο στους πρόποδες της οροσειράς του Χαλκοδονίου όρους με πανεποπτική και πανοραμική θέα στην πεδιάδα του Βελεστίνου βρίσκεται το χωριό μου, το Περίβλεπτο. Οι αρχές του, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ιστορικές πηγές που έχω, χάνονται στα βάθη της τουρκοκρατίας. Το Περίβλεπτο στην τουρκοκρατία ονομαζόταν Σερατζί, που σημαίνει χωριό των καλλιεργητών (F. Toncay – Λ. Καρατζάς : Τουρκοελληνικό λεξικό σελ. 639), και υπαγόταν στο κατηλίκιο του Βελεστίνου. Στις πηγές ακόμη αναφέρεται και ως τσιφλίκι (χωριό ιδιόκτητο) του Αλή-Πασά της Ηπείρου (1750 – 1822).
Κεντρική θέση στο μικρό πανέμορφο χωριό μου έχει η πανηγυρίζουσα μεθαύριο εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Μικρή, όμορφη, σεβάσμια με απλόχωρο προαύλιο και πανύψηλο καμπαναριό. Όταν κάθεσαι στο πεζούλι της βλέπεις όλο τον κάμπο στα πόδια σου. Στεφάνωμα ο Τσιμπούραγας, οι γύρω καταπράσινοι λόφοι και τα τριγύρω γελαστά χωριουδάκια.
Μια τέτοια λαμπρή, σημαδιακή και νοηματική μέρα για το χωριό μου, τίποτε δεν μπορεί να με συγκρατήσει στον περιορισμένο χώρο του σπιτιού. Με περιμένει άλλωστε και η ιστορική εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Γύρω της λαμπυρίζει το πράσινο της ζωής στον αγρό, στις πλαγιές του βουνού, στη βάτο και στον κάμπο.
Το κτίσμα της εκκλησίας παλιό, με την ιστορία του αποτυπωμένη στους αρμούς, στο παμπάλαιο αρχιτεκτονικό της σχέδιο και στο ανώφλι της πόρτας της κυρίας εισόδου, απ’ όπου μαθαίνουμε τη χρονολογία της κτίσης της, το 1860.
Σε μια ενθύμηση που υπάρχει στη σελίδα 138 του «Μηναίου του Ιουνίου »που υπάρχει στο αρχείο του ναού και εκδόθηκε το 1852 από το Ελληνικό τυπογραφείο του Αγίου Γεωργίου μαθαίνουμε πότε έγιναν τα εγκαίνια του Αγίου Αθανασίου∙ έγιναν την ημέρα των Αγίων Πάντων στις 26 Μαΐου 1868. Πιο συγκεκριμένα αναφέρεται «όταν έγιναν τα εγκαίνια Μαΐου είκοσι έξι των Αγίων Πάντων». Για το Περίβλεπτο και την εκκλησία του μαθαίνουμε από μια μελέτη (1879) του μητροπολίτη Δημητριάδος Δωροθέου Σχολάριου. Να τι μας αναφέρει : «Σερατζί, χωρίον τσιφλίκι απέχον του Βελεστίνου ώρα 2 και ½, έχει οικογένειας 16 και κατοίκους 80 και εκκλησίαν του Αγίου Αθανασίου».
Πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι τα γειτονικά με το Περίβλεπτο χωριά έχουν ως προστάτες και πολιούχους τους καβαλάρηδες Αγίους της Εκκλησίας μας : Τον Άγιο Γεώργιο η Κοκκίνα και το Ελευθεροχώρι, και το Μυροβλήτη Άγιο της εκκλησίας μας ο οικισμός Άγιος Δημήτριος.
Αυτό μας κάνει να συμπεραίνουμε με κάθε επιφύλαξη ότι οι τότε κάτοικοι του Περιβλέπτου προτίμησαν τον Άγιο Αθανάσιο, τον Αρχιεπίσκοπο της Αλεξανδρείας και «τον στύλο της Ορθοδοξίας», όπως τον αποκαλεί το απολυτίκιο του Αγίου για να τονίσουν και τον προεξάρχοντα ρόλο που έχει και έχει ακόμη για την γύρω περιοχή το Περίβλεπτο.
Η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου Περιβλέπτου είναι τρίκλιτη σαμαρωτή Βασιλική με περίστωο από την νότια πλευρά και είναι, νομίζω, η μοναδική στη μητρόπολη Δημητριάδος, με υπερυψωμένο το Γυναικωνίτη. Κεντρική θέση στην εκκλησία κατέχει η θαυματουργή εικόνα του Αγίου Αθανασίου, σκέπη και παραμυθία όχι μόνο των κατοίκων του χωριού μου, αλλά και όλων των κατοίκων των γύρω οικισμών.
Με νοσταλγική συγκίνηση θυμάμαι τούτη τη μέρα τον ευλογημένο τόπο που γεννήθηκα. Ολόκληρο το χωριό και η εκκλησία του είχαν βάλει τα καλά τους. Το εσωτερικό της εκκλησίας ολόφωτο, το εκκλησίασμα σε κατάνυξη και ο χορός των ψαλτών αλλά και όλοι οι πιστοί ν’ αναπέμπουν το απολυτίκιο του Αγίου Αθανασίου «Στύλος γέγονας της Ορθοδοξίας». Τα πρόσφορα των ευσεβών και η ευλογία της αρτοκλασίας, το μοίρασμα του άρτου και οι θερμές ευχές. Η γιορταστική επικοινωνία και η ανταλλαγή των ευχών στο προαύλιο χώρο της Εκκλησίας. Η συνέχεια δινόταν στα φιλόξενα σπίτια του χωριού μου που δέχονταν τους επισκέπτες και προσκυνητές της εκκλησίας του Αγίου του χωριού μου με τη σόμπα με τα καυσόξυλα να κοκκινίζει, τη ζεστή και χαρούμενη ατμόσφαιρα, τα κεντητά μαξιλάρια, τα ζεστά και πανέμορφα κιλίμια στο δάπεδο, τις δαντέλες στα τραπεζάκια, τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες των προγόνων στους τοίχους και ακόμη το κοκορέτσι και το ψητό αρνί με το μυρωδάτο κρασί ως επιστέγασμα για να γιορτασθεί αυτή η ξεχωριστή και συνάμα άγια μέρα του χωριού.
Τελειώνοντας νομίζω ότι είναι χρέος ν’ αναφέρουμε και τους ιερείς που διακόνησαν τούτη την εκκλησία. Πρώτος ιερέας που αναφέρεται από τους συγχωριανούς μου είναι ο παπα-Γιάννης – Παπαϊωάννου (Καφίδας). Το πραγματικό του όνομα ήταν Ιωάννης Καφίδας αλλά επειδή διακόνησε την εκκλησία από το 1860 μέχρι το θάνατό του 1928 και ήταν άνθρωπος απλός, αγαπητός και καλοσυνάτος και ήταν για το ποίμνιό του ο δικός του παπα-Γιάννης του λαού και του Θεού υποσκέλισε και αντικατέστησε το επώνυμό του (Καφίδας). Το έργο του παπα-Γιάννη συνέχισαν με προσφορά μεγάλη και ταπείνωση ο παπα-Γιώργης ο Μπατζιάκας και ο παπα-Θανάσης ο Καφίδας. Σ’ αυτούς λοιπόν τους απλούς και δημιουργικούς Λευίτες του Θεού αλλά και του Χωριού αφιερώνω τούτες τις μικρές σκέψεις∙ ας είναι ελαφρύ το χώμα που τους σκεπάζει σαν της ελιάς το φύλλωμα, σαν το φύσημα του αγεριού.
Την εκκλησία του χωριού μας σήμερα διακονεί ο παπα-Λάμπρος Τσιάκας που συνεχίζει το έργο των προκατόχων του.
Πανέμορφο, ευάερο και ευήλιο το Περίβλεπτο αποτελεί με μόνη τη θωριά του μια πρώτης τάξης ευκαιρία για μια ευφροσύνη όσο και ευλογημένη απόδραση από τη τύρβη της πόλης μέσα στη παραδεισένια φύση του.
Μ’ όλα αυτά στο μυαλό σου σκέφτεσαι και μονολογείς και λες : Ευλογία του Θεού ή μάλλον του Αγίου Αθανασίου που γιορτάζει τη μνήμη του μεθαύριο η εκκλησία του χωριού μου. Η απάντηση ξεκάθαρη και κάθετη : Ασφαλώς και των δυο!! Ο Άγιος Αθανάσιος μας καλεί μεθαύριο να τον τιμήσουμε με κάθε μεγαλοπρέπεια ως ελάχιστη ευγνωμοσύνη στις απλόχερες ευεργεσίες που μας έδωσε και συνεχίζει να μας δίνει η χάρη Του.
Γράφει ο Παναγιώτης Τσιακούμης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου