ΑΠΟ ΤΗ «ΘΕΣΣΑΛΙΑ» Της 6ΗΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 1903
Το Περίβλεπτο το 1903
του Τσιακούμη Παναγιώτη
Κάτι τέτοιες ξεχωριστές ημέρες, όπως η σημερινή που πανηγυρίζει ο πολιούχος Άγιος Αθανάσιος τον χωριού μου, είναι που η σκέψη γυρίζει με θέρμη στην ιδιαίτερη πατρίδα και αναζητά κανείς ιστορικές μνήμες για να ξαναζωντανέψει το παρελθόν της.
Έτσι, ξεφυλλίζοντας με αυτό το σκοπό παλαιότερα φύλλα της εφημερίδας "Θεσσαλίας", την προσοχή μου τράβηξε ένα άρθρο δημοσιευμένο στο φύλλο της 6ης Ιουνίου του 1903 με τίτλο: "Πεζοπορικόν: Σαρατζή - Τεκέ", του αρθρογράφου με το ψευδώνυμο "Ατρείδης". Στο δημοσίευμα αυτό γράφονται οι εντυπώσεις του αρθρογράφου από την επίσκεψη του μαζί με τον πρόεδρο και τον ταμία του εκδρομικού ομίλου Βόλου στο Σαρατζή (Περίβλεπτο) και στον παρακείμενο αλβανικό τεκέ των Μπεκτασήδων. Στο παρόν άρθρο θα παραθέσω μόνο τις εντυπώσεις του από το Περίβλεπτο με κάποιο Βέβαια ελάχιστα δικό μου σχολιασμό σε ορισμένα σημεία.
"Βεβαίως όλα τα μέλη του εκδρομικού ομίλου θα έχουν την επιθυμία να γνωρίσουν την ιδιοκτησία του προέδρου τους το χωριό Σαρατζή. Επειδή, όμως, χρειάζεται πεζοπορία πολλών ωρών, λίγοι μέχρι τώρα κατόρθωσαν να φιλοξενηθούν σε αυτό. Ανάμεσα στους τελευταίους συγκαταλέγομαι και εγώ, αφού μου έκανε τέτοια πρόταση ο πρόεδρος του ομίλου μας και την αποδέχτηκα".
Εκείνο που πρέπει να σχολιάσουμε σε αυτή την ενότητα, είναι ότι ο πρόεδρος του ομίλου του θα πρέπει να είναι ο Καρτάλης, αφού αμέσως μετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας στη μητέρα Ελλάδα από τον τουρκικό ζυγό το 1881, το Περίβλεπτο έγινε τσιφλίκι, ιδιοκτησία της μεγάλης οικογένειας των Καρτάληδων.
"Το πρωί της προηγούμενης Τετάρτης αναχωρήσαμε από το Βόλο. Ξεκινήσαμε με δροσιά και βαδίζαμε με στρατιωτικό βήμα το δρόμο που οδηγούσε προς το Διμήνι.
Μετά από μια ώρα διαβήκαμε το χείμαρρο Ξηριά και εισήλθαμε στη λοφοσειρά του Σέσκλου, που το περάσαμε μετά παρέλευση δύο ωρών από την αναχώρηση μας από το Βόλο, δηλαδή στις 7.30 π.μ. περίπου.
Βαδίζαμε πια στο δρόμο που είναι γνωστός ως "καλντερίμι του Σέσκλου", και μετά από μισή ώρα περάσαμε και τη λοφοσειρά και στη συνέχεια φάνηκε μπροστά στα μάτια μας η πεδιάδα του Περσουφλή (Αερινό) με τα τέσσερα χωριά της".
Εδώ θα πρέπει να θυμίσουμε στους γεροντότερους του χωριού ότι όταν ξεκινούσαν για το Βόλο 6εν ακολουθούσαν το σημερινό αυτοκινητόδρομο, αλλά με τα υποζύγια τους, όταν έφθαναν στο Αερινό "έκοβαν" δρόμο και δια μέσου Σέσκλου έφθαναν στο Βόλο. Τέλος, όσον αφορά την πεδιάδα του Περσουφλή με τα τέσσερα χωριά της, εννοεί τα σημερινά χωριά Αέρινο, Άγιο Δημήτριο, Περίβλεπτο και Κόκκινα.
"Δροοερό αεράκι που αρωματίζονταν από τα κίτρινα άνθη ακανθώδη θάμνου εμπόδιζε τις ακτίνες του ήλιου να είναι ενοχλητικές. Κατεβήκαμε και τον τελευταίο λόφο και βαδίζαμε στην πεδιάδα παραπλεύρως της σιδηροδρομικής γραμμής. Φθάσαμε στο Περσουφλή στις 9.15 π.μ., δηλαδή περπατήσαμε τέσσερις ώρες από την αναχώρηση μας από το Βόλο χωρίς να κάνουμε καμία στάση.
Το Περσουφλή είναι ένα πολύ μικρό χωριό που απαρτίζεται από 20 περίπου οικογένειες που ασχολούνται κυρίως με τα καπνά, στη συνέχεια ξεκουραστήκαμε εκεί για μισή ώρα και μετά αναχωρήσαμε για το Σαρατζή, βαδίζοντας ανάμεσα σε σιτόσπαρτους αγρούς. Μετά από λίγο φθάσαμε στο χωριό Ουσλάρ (Άγιο Δημήτριο), ενώ μακριά και δεξιά φάνηκε το χωριό Μουσαφακλή (Κόκκινα). Στη συνέχεια και μετά από χρονικό διάστημα μιάμισης ώρας από την αναχώρηση μας από το Περσουφλή φθάσαμε στον προορισμό μας στο χωριό Σαρατζή.
Όταν περάσαμε τα σύνορα του χωρίου καταληφθήκαμε από το αίσθημα της ιδιοκτησίας που καταλαμβάνει κάθε άνθρωπο, όταν συναισθάνεται ότι ο ίδιος είναι κύριος εκτεταμένων εκτάσεων γης, αγρών ολοκλήρου χωριού και πολυάριθμων πηγών. Στη συνέχεια ανεβήκαμε στο κονάκι του προέδρου μας και ξεκουραζόμασταν βλέποντας το χωριό και την πλούσια περιφέρεια του".
Το "κονάκι" του προέδρου τους δηλαδή του Καρτάλη, σώζεται μέχρι σήμερα.
Είναι ιδιοκτησίας των κληρονόμων Ν. Μακρά και από το στόμα των γερόντων του χωριού έχω ακούσει, ότι εκεί επί Τουρκοκρατίας διέμενε ο Τούρκος αγάς του χωριού, ενώ μετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας στην Ελλάδα, ο νέος ιδιοκτήτης του χωριού το χρησιμοποίησε ως κατοικία για όσες φορές πήγαινε στο χωριό και ιδιαίτερα το καλοκαίρι.
"Το χωριό αποτελείται από 30 οικίες που χτίσθηκαν από τον ίδιο τον ιδιοκτήτη τελευταία με την τήρηση των υγιεινών όρων στους πρόποδες του υπερκείμενου λόφου. Έχει αποθήκες καπνών και σιτηρών πολύ μεγάλες και ονομαστή εκκλησία".
Με την ευκαιρία της σημερινής πανήγυρης του πολιούχου του χωριού, Αγίου Αθανασίου, θεωρώ εύκολο να αναφέρω δύο λόγια για την ιστορία της εκκλησίας του χωριού. Κτίσθηκε το 1860, όπως αναγράφεται στο υπέρυθρο της κύριας εισόδου του ναού, δηλαδή τότε που η Θεσσαλία ήταν ακόμη στα χέρια των Τούρκων. Είναι ρυθμού τρίκλιτης Βασιλικής με σαμαρωτή στέγη και είναι μία από τις λίγες εκκλησίες της Μητρόπολης μας ή ακόμα αν δεν κάνω λάθος η μοναδική που έχει υπερυψωμένο το γυναικωνίτη από τον κυρίως ναό. Κεντρική θέση στην εικονογραφία του ναού έχει η θαυμαστή εικόνα του πανηγυρίζοντας Αγίου Αθανασίου.
"Τα χωράφια του χωριού εκτείνονται σε απόσταση μιας ώρας και περιορίζονται από σειρά βραχωδών και ξηρών λόφων, αττό τους οποίους αυτός που είναι πάνω ακριβώς από το χωριό έχει ύψος 600 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας καν 350 μέτρων από του επιπέδου του χωριού. Στους αγρούς υπάρχουν λίγα δένδρα γιατί οι Τούρκοι το 1897 κατέστρεψαν μεγάλο αριθμό από αυτά".
Είναι γεγονός, ότι οι Τούρκοι στον άτυχο για την πατρίδα μας ελληνοτουρκικό πόλεμο προξένησαν μεγάλες καταστροφές από όπου περνούσαν.
Ιδιαίτερα η περιοχή του Βελεστίνου έγινε πεδίο πολλών μαχών. Γνωστές στην ιστορία είναι οι μάχες του Βελεστίνου, όπου η αήττητη ταξιαρχία του Σμολένσκυ στο δεκαήμερο 14-24 Απριλίου 1897 ανέστειλε την προέλαση των Τούρκων στο Βόλο. Στον πόλεμο αυτό και η περιοχή του ΠερίΒλεπτου δοκιμάστηκε από τη σκληρή και ανηλεή θηριωδία των Τούρκων.
«Η τοποθεσία του χωριού, τα άφθονα νερά, τα λίγα δένδρα και οι σχετικά όμορφες οικίες του χωριού καθιστούν το μικρό αυτό χωριό αρκετά ευχάριστο και συμπαθητικό σε σύγκριση με τα άλλα χωριά της παρακείμενης πεδιάδας
Γευματίσαμε και αναπαυθήκαμε στο επιβλητικό κονάκι του προέδρου μας και ιδιοκτήτη του χωριού και το απόγευμα περιηγηθήκαμε στο διαφόρους αγρούς για να εξετάσει ο ιδιοκτήτης την κατάσταση των σιτηρών, η οποία σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές ήταν αρκετά ικανοποιητική.
Το ευχάριστο είναι ότι συναντήσαμε στο χωριό τον ελλόγιμο ιεροκήρυκα της Μητροπόλεώς μας π. Γερμανό Μαυρομάτη που το απόγευμα επρόκειτο να κηρύξει το λόγο του Θεού στην εκκλησία του χωριού. Ο π. Γερμανός κήρυξε από 08.00 -08.30 μ.μ. αρκετά κατανοητά από τους κάτοικους του χωριού. Μετά το τέλος της ομιλίας συνδειπνήσαμε πλουσιοπάροχα στο κονάκι του ιδιοκτήτη μαζί με τον ιεροκήρυκα π. Γερμανό και τον ιερέα του χωριού".
Στη συνέχεια του δημοσιεύματος ο αρθρογράφος μας περιγράφει τις εντυπώσεις του από την επίσκεψή τους στον παρακείμενο Τεκέ των Μπεκτασήδων που βρίσκεται σε απόσταση τριών χιλιομέτρων από το Περίβλεπτο κοντά στα όρια των νομών Μαγνησίας και Λαρίσης προς το μέρος της επαρχίας των Φαρσάλων.
Τελειώνοντας ο αρθρογράφος με το ψευδώνυμο "Ατρείδης" μας γράφει για το τέλος της επίσκεψή τους στο Περίβλεπτο και της επιστροφής τους στο Βόλο:
"Γυρίσαμε από τον τεκέ των Μπεκτασήδων στο Σαρατζή στις 11.30 π.μ., γευματίσαμε και στη 1 μ.μ. αναχωρήσαμε για το Περσουφλή όπου φθάσαμε στις 2.30 μ.μ. και στη συνέχεια σιδηροδρομικώς φθάσαμε στο Βόλο κατενθουσιασμένοι για την ποικιλία της εκδρομής και για την ευχάριστη και απολαυστική διαμονή μας στο Σαρατζή".
Το Περίβλεπτο το 1903
του Τσιακούμη Παναγιώτη
Κάτι τέτοιες ξεχωριστές ημέρες, όπως η σημερινή που πανηγυρίζει ο πολιούχος Άγιος Αθανάσιος τον χωριού μου, είναι που η σκέψη γυρίζει με θέρμη στην ιδιαίτερη πατρίδα και αναζητά κανείς ιστορικές μνήμες για να ξαναζωντανέψει το παρελθόν της.
Έτσι, ξεφυλλίζοντας με αυτό το σκοπό παλαιότερα φύλλα της εφημερίδας "Θεσσαλίας", την προσοχή μου τράβηξε ένα άρθρο δημοσιευμένο στο φύλλο της 6ης Ιουνίου του 1903 με τίτλο: "Πεζοπορικόν: Σαρατζή - Τεκέ", του αρθρογράφου με το ψευδώνυμο "Ατρείδης". Στο δημοσίευμα αυτό γράφονται οι εντυπώσεις του αρθρογράφου από την επίσκεψη του μαζί με τον πρόεδρο και τον ταμία του εκδρομικού ομίλου Βόλου στο Σαρατζή (Περίβλεπτο) και στον παρακείμενο αλβανικό τεκέ των Μπεκτασήδων. Στο παρόν άρθρο θα παραθέσω μόνο τις εντυπώσεις του από το Περίβλεπτο με κάποιο Βέβαια ελάχιστα δικό μου σχολιασμό σε ορισμένα σημεία.
"Βεβαίως όλα τα μέλη του εκδρομικού ομίλου θα έχουν την επιθυμία να γνωρίσουν την ιδιοκτησία του προέδρου τους το χωριό Σαρατζή. Επειδή, όμως, χρειάζεται πεζοπορία πολλών ωρών, λίγοι μέχρι τώρα κατόρθωσαν να φιλοξενηθούν σε αυτό. Ανάμεσα στους τελευταίους συγκαταλέγομαι και εγώ, αφού μου έκανε τέτοια πρόταση ο πρόεδρος του ομίλου μας και την αποδέχτηκα".
Εκείνο που πρέπει να σχολιάσουμε σε αυτή την ενότητα, είναι ότι ο πρόεδρος του ομίλου του θα πρέπει να είναι ο Καρτάλης, αφού αμέσως μετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας στη μητέρα Ελλάδα από τον τουρκικό ζυγό το 1881, το Περίβλεπτο έγινε τσιφλίκι, ιδιοκτησία της μεγάλης οικογένειας των Καρτάληδων.
"Το πρωί της προηγούμενης Τετάρτης αναχωρήσαμε από το Βόλο. Ξεκινήσαμε με δροσιά και βαδίζαμε με στρατιωτικό βήμα το δρόμο που οδηγούσε προς το Διμήνι.
Μετά από μια ώρα διαβήκαμε το χείμαρρο Ξηριά και εισήλθαμε στη λοφοσειρά του Σέσκλου, που το περάσαμε μετά παρέλευση δύο ωρών από την αναχώρηση μας από το Βόλο, δηλαδή στις 7.30 π.μ. περίπου.
Βαδίζαμε πια στο δρόμο που είναι γνωστός ως "καλντερίμι του Σέσκλου", και μετά από μισή ώρα περάσαμε και τη λοφοσειρά και στη συνέχεια φάνηκε μπροστά στα μάτια μας η πεδιάδα του Περσουφλή (Αερινό) με τα τέσσερα χωριά της".
Εδώ θα πρέπει να θυμίσουμε στους γεροντότερους του χωριού ότι όταν ξεκινούσαν για το Βόλο 6εν ακολουθούσαν το σημερινό αυτοκινητόδρομο, αλλά με τα υποζύγια τους, όταν έφθαναν στο Αερινό "έκοβαν" δρόμο και δια μέσου Σέσκλου έφθαναν στο Βόλο. Τέλος, όσον αφορά την πεδιάδα του Περσουφλή με τα τέσσερα χωριά της, εννοεί τα σημερινά χωριά Αέρινο, Άγιο Δημήτριο, Περίβλεπτο και Κόκκινα.
"Δροοερό αεράκι που αρωματίζονταν από τα κίτρινα άνθη ακανθώδη θάμνου εμπόδιζε τις ακτίνες του ήλιου να είναι ενοχλητικές. Κατεβήκαμε και τον τελευταίο λόφο και βαδίζαμε στην πεδιάδα παραπλεύρως της σιδηροδρομικής γραμμής. Φθάσαμε στο Περσουφλή στις 9.15 π.μ., δηλαδή περπατήσαμε τέσσερις ώρες από την αναχώρηση μας από το Βόλο χωρίς να κάνουμε καμία στάση.
Το Περσουφλή είναι ένα πολύ μικρό χωριό που απαρτίζεται από 20 περίπου οικογένειες που ασχολούνται κυρίως με τα καπνά, στη συνέχεια ξεκουραστήκαμε εκεί για μισή ώρα και μετά αναχωρήσαμε για το Σαρατζή, βαδίζοντας ανάμεσα σε σιτόσπαρτους αγρούς. Μετά από λίγο φθάσαμε στο χωριό Ουσλάρ (Άγιο Δημήτριο), ενώ μακριά και δεξιά φάνηκε το χωριό Μουσαφακλή (Κόκκινα). Στη συνέχεια και μετά από χρονικό διάστημα μιάμισης ώρας από την αναχώρηση μας από το Περσουφλή φθάσαμε στον προορισμό μας στο χωριό Σαρατζή.
Όταν περάσαμε τα σύνορα του χωρίου καταληφθήκαμε από το αίσθημα της ιδιοκτησίας που καταλαμβάνει κάθε άνθρωπο, όταν συναισθάνεται ότι ο ίδιος είναι κύριος εκτεταμένων εκτάσεων γης, αγρών ολοκλήρου χωριού και πολυάριθμων πηγών. Στη συνέχεια ανεβήκαμε στο κονάκι του προέδρου μας και ξεκουραζόμασταν βλέποντας το χωριό και την πλούσια περιφέρεια του".
Το "κονάκι" του προέδρου τους δηλαδή του Καρτάλη, σώζεται μέχρι σήμερα.
Είναι ιδιοκτησίας των κληρονόμων Ν. Μακρά και από το στόμα των γερόντων του χωριού έχω ακούσει, ότι εκεί επί Τουρκοκρατίας διέμενε ο Τούρκος αγάς του χωριού, ενώ μετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας στην Ελλάδα, ο νέος ιδιοκτήτης του χωριού το χρησιμοποίησε ως κατοικία για όσες φορές πήγαινε στο χωριό και ιδιαίτερα το καλοκαίρι.
"Το χωριό αποτελείται από 30 οικίες που χτίσθηκαν από τον ίδιο τον ιδιοκτήτη τελευταία με την τήρηση των υγιεινών όρων στους πρόποδες του υπερκείμενου λόφου. Έχει αποθήκες καπνών και σιτηρών πολύ μεγάλες και ονομαστή εκκλησία".
Με την ευκαιρία της σημερινής πανήγυρης του πολιούχου του χωριού, Αγίου Αθανασίου, θεωρώ εύκολο να αναφέρω δύο λόγια για την ιστορία της εκκλησίας του χωριού. Κτίσθηκε το 1860, όπως αναγράφεται στο υπέρυθρο της κύριας εισόδου του ναού, δηλαδή τότε που η Θεσσαλία ήταν ακόμη στα χέρια των Τούρκων. Είναι ρυθμού τρίκλιτης Βασιλικής με σαμαρωτή στέγη και είναι μία από τις λίγες εκκλησίες της Μητρόπολης μας ή ακόμα αν δεν κάνω λάθος η μοναδική που έχει υπερυψωμένο το γυναικωνίτη από τον κυρίως ναό. Κεντρική θέση στην εικονογραφία του ναού έχει η θαυμαστή εικόνα του πανηγυρίζοντας Αγίου Αθανασίου.
"Τα χωράφια του χωριού εκτείνονται σε απόσταση μιας ώρας και περιορίζονται από σειρά βραχωδών και ξηρών λόφων, αττό τους οποίους αυτός που είναι πάνω ακριβώς από το χωριό έχει ύψος 600 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας καν 350 μέτρων από του επιπέδου του χωριού. Στους αγρούς υπάρχουν λίγα δένδρα γιατί οι Τούρκοι το 1897 κατέστρεψαν μεγάλο αριθμό από αυτά".
Είναι γεγονός, ότι οι Τούρκοι στον άτυχο για την πατρίδα μας ελληνοτουρκικό πόλεμο προξένησαν μεγάλες καταστροφές από όπου περνούσαν.
Ιδιαίτερα η περιοχή του Βελεστίνου έγινε πεδίο πολλών μαχών. Γνωστές στην ιστορία είναι οι μάχες του Βελεστίνου, όπου η αήττητη ταξιαρχία του Σμολένσκυ στο δεκαήμερο 14-24 Απριλίου 1897 ανέστειλε την προέλαση των Τούρκων στο Βόλο. Στον πόλεμο αυτό και η περιοχή του ΠερίΒλεπτου δοκιμάστηκε από τη σκληρή και ανηλεή θηριωδία των Τούρκων.
«Η τοποθεσία του χωριού, τα άφθονα νερά, τα λίγα δένδρα και οι σχετικά όμορφες οικίες του χωριού καθιστούν το μικρό αυτό χωριό αρκετά ευχάριστο και συμπαθητικό σε σύγκριση με τα άλλα χωριά της παρακείμενης πεδιάδας
Γευματίσαμε και αναπαυθήκαμε στο επιβλητικό κονάκι του προέδρου μας και ιδιοκτήτη του χωριού και το απόγευμα περιηγηθήκαμε στο διαφόρους αγρούς για να εξετάσει ο ιδιοκτήτης την κατάσταση των σιτηρών, η οποία σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές ήταν αρκετά ικανοποιητική.
Το ευχάριστο είναι ότι συναντήσαμε στο χωριό τον ελλόγιμο ιεροκήρυκα της Μητροπόλεώς μας π. Γερμανό Μαυρομάτη που το απόγευμα επρόκειτο να κηρύξει το λόγο του Θεού στην εκκλησία του χωριού. Ο π. Γερμανός κήρυξε από 08.00 -08.30 μ.μ. αρκετά κατανοητά από τους κάτοικους του χωριού. Μετά το τέλος της ομιλίας συνδειπνήσαμε πλουσιοπάροχα στο κονάκι του ιδιοκτήτη μαζί με τον ιεροκήρυκα π. Γερμανό και τον ιερέα του χωριού".
Στη συνέχεια του δημοσιεύματος ο αρθρογράφος μας περιγράφει τις εντυπώσεις του από την επίσκεψή τους στον παρακείμενο Τεκέ των Μπεκτασήδων που βρίσκεται σε απόσταση τριών χιλιομέτρων από το Περίβλεπτο κοντά στα όρια των νομών Μαγνησίας και Λαρίσης προς το μέρος της επαρχίας των Φαρσάλων.
Τελειώνοντας ο αρθρογράφος με το ψευδώνυμο "Ατρείδης" μας γράφει για το τέλος της επίσκεψή τους στο Περίβλεπτο και της επιστροφής τους στο Βόλο:
"Γυρίσαμε από τον τεκέ των Μπεκτασήδων στο Σαρατζή στις 11.30 π.μ., γευματίσαμε και στη 1 μ.μ. αναχωρήσαμε για το Περσουφλή όπου φθάσαμε στις 2.30 μ.μ. και στη συνέχεια σιδηροδρομικώς φθάσαμε στο Βόλο κατενθουσιασμένοι για την ποικιλία της εκδρομής και για την ευχάριστη και απολαυστική διαμονή μας στο Σαρατζή".
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου